Uzman Psikolojik Danışmanlık Akademisi olarak danışanlarımızın ‘Obsesif Kompulsif Bozukluk nedir?’ sorularına cevap olacağını düşündüğümüz bilgileri eklerken  danışanlarımızın seans sürecine ilişkin farkındalıklarını arttırma adına aşağıdaki bilgileri sizlerle paylaşacağım.

Obsesif Kompulsif Bozukluk nedir?

Obsesif-kompulsif bozukluk veya OKB, insanların tekrar eden, tekrarlayan bir şey yapmaya (kompulsiyonlar) neden olan tekrarlayan, istenmeyen düşünceleri, fikirleri veya hisleri (takıntılar) olduğu ve bundan etkilenen kişilerin her iki düşünceyi de kontrol edemediği bir anksiyete bozukluğudur veya kısa bir süreden fazla faaliyetler. Aşağıda OKB´nin nedenleri, yaygın semptomları ve nasıl etkili bir şekilde tedavi edileceği hakkında bazı bilgiler yer almaktadır.

OKB´ye ne sebep olur?

OKB´nin kesin nedeni veya nedenleri hala nispeten bilinmemekle birlikte, araştırmalar, etkilenenlerin beyin ve genlerindeki farklılıkların rol oynayabileceğini öne sürüyor .

Araştırmacılar , bu durumun, beynin serotonin veya dopamin gibi kimyasal habercilere (nörotransmiterler) tepkisindeki değişiklikleri içerip içermeyeceğini araştırıyorlar. Beynin çeşitli bölümlerinin aktivitesini ve etkileşimini düzenlemeyle ilgili sorunların da duruma katkıda bulunduğu düşünülmektedir. Beynin serotonine tepkisi veya taşınmasıyla bağlantılı olan belirli genlerdeki varyasyonlar ve ayrıca beyindeki iletişimle bağlantılı olanlar, OKB riskinin artmasıyla ilişkilendirilmiştir. Bununla birlikte, OKB´si olan tüm insanların ilişkili bir varyasyonu yoktur ve varyasyonları olan tüm insanlar OKB geliştirmeyecektir.

OKB´ye neden olabilecek bir diğer faktör, insanların yaşamlarının çevresel faktörleridir. Bir kişinin hayatındaki stresli veya yaşamı değiştiren olayların da obsesif kompulsif semptom riskini artırdığı bulunmuştur. European Psychiatry dergisinde yayınlanan bir 2019 ikiz çalışması , stresli yaşam olaylarının obsesif kompulsif semptomlar yaşama riskini artırdığını buldu. Çalışma, obsesif kompulsif semptomların% 48´inin genetikten etkilendiğini,% 52´sinin ise çevresel faktörlerden etkilendiğini buldu.

Yaygın Belirtiler

OKB´nin semptomlarını doğru bir şekilde anlamak için, öncelikle bu anksiyete bozukluğu bağlamında takıntı ve zorlamayı neyin oluşturduğuna dair daha derinlemesine bilgiye sahip olmamız gerekir.

Takıntılar , tekrar tekrar ortaya çıkan ve kişinin kontrolü dışında hissettiren düşünceler, imgeler veya dürtülerdir. OKB´li bireyler bu düşüncelere sahip olmak istemez ve onları rahatsız edici bulur. Çoğu durumda, OKB´si olan kişiler bu düşüncelerin hiçbir anlam ifade etmediğini fark eder. Takıntılara tipik olarak korku, tiksinti, şüphe gibi yoğun ve rahatsız edici duygular veya işlerin "doğru" bir şekilde yapılması gerektiği duygusu eşlik eder. OKB bağlamında, takıntılar zaman alıcıdır ve kişinin değer verdiği önemli faaliyetlerin önüne geçer. Bu son bölüm, bir kişinin obsesif kişilik özelliğinden ziyade bir psikolojik bozukluk olan OKB´si olup olmadığını belirlediği için akılda tutulması son derece önemlidir.

Kompulsiyonlar, obsesif kompulsif bozukluğun ikinci kısmıdır. Bunlar, bir kişinin takıntılarını etkisiz hale getirmek, etkisiz hale getirmek veya takıntılarını ortadan kaldırmak amacıyla kullandığı tekrarlayan davranışlar veya düşüncelerdir. OKB´si olan insanlar, bunun yalnızca geçici bir çözüm olduğunun farkına varırlar, ancak daha iyi bir baş etme yolu olmadan geçici bir kaçış olarak zorlamaya güvenirler. Zorlantılar ayrıca takıntıları tetikleyen durumlardan kaçınmayı da içerebilir. Zorlamalar zaman alıcıdır ve kişinin değer verdiği önemli faaliyetlerin önüne geçer.

Maalesef, ´takıntı´ veya ´takıntılı olma´ kelimeleri günlük dilde yaygın olarak kullanıldığı için, takıntı oluşturan şeyler bazen çarpıtılır. Aşırı derecede titiz, mükemmeliyetçi , içine kapanık ya da başka bir şekilde saplantılı olma eğiliminde olan herkes bu akıl hastalığından muzdarip değildir, ancak ´bu konuda OKB olmak´ deyimi onlarda yaygın hale gelmiştir.

Yaygın takıntı ve zorlama türleri şunları içerir:

• Kontaminasyon: Kir, mikroplar veya algılanan diğer kirleticiler hakkında aşırı endişe duymak. Sayer, OKB´si olan insanlar ellerini yıkayabilir ve sonra kirli olduklarını düşünebilirler. Bazen o kadar çok yıkarlar ki elleri çatır veya kanar.
• Mükemmeliyetçilik: Kesin, dengeli veya mükemmel olma korkusu. Sayer, "Bir şeyin tam olarak hizalanmadığını veya sıralanmadığını hissetmek, sipariş vermeye, ölçmeye, yeniden düzenlemeye yol açar" diyor. Bu, yaşam alanınızı tekrar tekrar temizlemeyi veya gerekli olmasa bile günlük programınızı sürekli olarak yeniden düzenlemeyi içerebilir.
• Zarar vermek veya hata yapmak: Tehlike korkusu veya kendine veya bir başkasına zarar verme, tekrarlayan güvenlik önlemlerine yol açabilir. Örneğin, bu saplantıya sahip kişiler, kapıyı kilitlediklerinden veya fırını kapattıklarından emin olmak için sürekli kontrol edebilirler.
• Batıl inanç ve önleme: OKB´si olan bazı insanlar, yanlış bir şey yapmaları halinde olumsuz bir sonuç doğuracağı fikrine takıntılıdır. Sayer, "Eşyaları mükemmel bir simetriye göre düzenlemek veya gördükleri her pencereyi saymak gibi kötü şansı ortadan kaldıracağını düşündükleri bir davranışa zorunlu olarak girecekler" diyor.
• Cinsel veya dini düşünceler : Bu takıntılara sahip kişiler sürekli olarak dua etmeye odaklanabilir, kendilerini cinsellikten mahrum bırakabilir veya istenmeyen cinsel düşüncelere sahip olabilir.

OKB Tedavisi

" Bilişsel davranışçı terapi " (BDT) adı verilen bir psikoterapi şekli ve psikotropik ilaçlar OKB için birinci basamak tedavilerdir. Uluslararası OKB Vakfı´na göre, bu kombinasyonu deneyen insanların yaklaşık% 70´i iyileşme görecek. Bununla birlikte, bir tedavi planına başlamadan önce, takıntılarınızın veya dürtülerinizin sorunlu olduğunu kabul etmeniz gerekir.

CBT´de kullanılan özel teknik, maruz kalma ve yanıt önleme (ERP) olarak bilinir . ERP´de maruz kalma, kendinizi kaygıya neden olan saplantının kaynağına maruz bırakmayı içerir ve yanıt kısmı, anksiyete veya takıntı tetiklendikten sonra, hepsi bir terapistin rehberliğinde yapılan kompulsif davranışları yapmama seçimini içerir. .

BDT´ye ek olarak, ilaç da OKB semptomlarının azaltılmasında önemli bir rol oynayabilir ve bunları% 40-60 oranında azaltabilir . Araştırmanın OKB için en etkili olduğu gösterilen ilaç türleri, geleneksel olarak bir antidepresan olarak kullanılan ancak aynı zamanda OKB semptomlarını gidermeye yardımcı olan Serotonin Geri Alım İnhibitörü (SRI) adı verilen bir ilaç türüdür.

OKB tedavisi tüm ilişkili semptomlardan kurtulamayabilirken, yoğunluğunu veya ciddiyetini büyük ölçüde azaltabilir ve kişiye günlük yaşamlarını sorunsuz bir şekilde sürdürme özgürlüğü verir.

 Uzm.Psk.Dan. DAVUT KILINÇ